Ngôi nhà muôn cánh cửa – Tan Twan Eng
Văn học Đông Nam Á cho đến nay, có lẽ vẫn là “vùng đất” bạn đọc Việt Nam ít chú ý đến. Thế nhưng, khi từng bước tiếp cận và chạm đến những điểm tưởng như quen mà lạ, bạn sẽ thấy những cánh cửa đầy màu sắc và mang đến những trải nghiệm cảm xúc vô cùng thú vị. Ngôi nhà muôn cánh cửa – tiểu thuyết của nhà văn Tan Twan Eng (1972) chứa đựng đầy những khám phá về những số phận rất cá nhân của con người và cả bức tranh chung về bối cảnh lịch sử, văn hóa và xã hội Malaysia.
Ngôi nhà muôn cánh cửa của Tan Twan Eng là câu chuyện hồi tưởng của Lesley Hamlyn, một phụ nữ Anh sống trong xã hội thượng lưu thuộc địa cùng chồng là Robert Hamlyn tại khu định cư Eo biển Penang. Cô có cuộc sống bên ngoài trông khá viên mãn, yên ổn tại Nhà Cassowary với những giao thiệp đáng mơ ước trong tầng lớp xã hội của mình. Sau đó, Lesley cùng chồng chuyển đến Nam Phi sống để cải thiện sức khỏe cho ông và ở lại đó sau khi ông qua đời. Một ngày nọ, bà nhận được một kiện hàng đặc biệt – tập truyện ngắn Cây phi lao của William Somerset Maugham với biểu tượng hamsa có hình chữ nhật được vẽ bên ngoài. Một chiếc ổ khóa được mang đến và Lesley Hamlyn sẽ đưa người đọc theo dòng ký ức của bà, tìm ra chiếc chìa khóa để mở ra cánh cửa bình thường không ai nhìn thấy. Theo chân Lesley, ta sẽ được gặp gỡ những nhân vật nổi tiếng thế giới như Tôn Dật Tiên hay “Willie” Somerset Maugham vào thời gian họ dừng chân ở Penang trong hành trình cuộc đời mình.
Cuộc đời của Lesley Hamlyn trong Ngôi nhà muôn cánh cửa được nhắc đến ở các mốc thời gian chính trong gần 30 năm với các sự kiện: Tôn Dật Tiên đến Penang năm 1910, William Somerset Maugham đến ở ngôi nhà của họ năm 1921 và khoảng thời gian sống tại Nam Phi. Mốc thời gian chính của câu chuyện là khi nhà văn Somerset Maugham – bạn cũ của Robert Hamlyn – và thư ký của ông đến Penang và lưu trú tại Nhà Cassowary. Sau những cuộc trò chuyện mỗi ngày, Lesley đã quyết định kể cho Willie những bí mật cô luôn mang bên mình trong nhiều năm cùng với suy nghĩ – liệu chuyện gì sẽ xảy ra khi Somerset Maugham mang những bí mật đó vào tác phẩm của ông. Khi câu chuyện được kể, người giữ bí mật có thể cảm thấy nhẹ nhõm khi gánh nặng được vơi bớt ngay giây phút đó. Thế nhưng với Lesley, việc đó cũng đồng nghĩa với cô đã phản bội người bạn thân của mình và mất quyền kiểm soát với chính câu chuyện của mình.
Câu chuyện được kể với những mốc thời gian đan xen và độc giả sẽ từ những mảnh ghép đó để dần nhìn rõ bức tranh một xã hội Penang đầy cuốn hút và chân dung một người phụ nữ đầy góc khuất. Song song với đó, những câu chuyện về những cuộc khởi nghĩa ở Trung Hoa, những ứng xử của nhà cầm quyền giúp cho tác phẩm có sức hút ở chiều sâu lịch sử. Sự xuất hiện của Tôn Dật Tiên và William Somerset Maugham, dù chỉ là nhân vật trong tiểu thuyết nhưng cũng taọ điểm nhấn thú vị liên quan đến những bí mật, những quan điểm sống và khát vọng của họ. Tất cả, vừa hòa quyện lại vừa tạo nên một phông nền ấn tượng – nơi câu chuyện về những cánh cửa của Lesley, Roberth, Ethel, Willie hay bất cứ ai – mở ra và hé lộ những gì bên trong nó.
Với Lesley, cánh cửa được tạo ra từ ngày cô bước chân vào “ngôi nhà muôn cánh cửa”. Với Willie hay Robert, cánh cửa được tạo ra từ ngày họ biết được mình thực sự là ai. Với Ethel, cánh cửa được tạo ra khi cô bước lên xe cùng người đàn ông không nên gặp. Hay với Tôn Dật Tiên, là muôn cánh cửa về một Trung Hoa đổi mới, công bằng và văn minh… Ngày những cánh cửa được tạo ra là ngày những chiếc chìa khóa bắt đầu nhiệm vụ bảo vệ của mình. Những cánh cửa vô hình mang đến cho người sở hữu chúng gánh nặng nhưng cũng như một chiếc chìa khóa giúp họ có được cuộc sống yên ổn và đời sống xã hội bình thường. Liệu bạn sẽ đưa ra lựa chọn mở cánh cửa đó và chấp nhận rủi ro như Lesley hay chấp nhận đóng kín cánh cửa đó mãi mãi như cách Ethel im lặng? Và liệu, người nắm giữ chìa khóa cánh cửa của người khác như Lesley có quyền mở nó ra hay trách nhiệm phải gìn giữ nó? Với “cánh cửa” của Ethel, tôi có chút liên tưởng đến câu chuyện về tính chiếm hữu trong tác phẩm Đội lốt da vàng R.F. Kuang.
Ngôi nhà muôn cánh cửa có nhịp kể chậm, mang đầy suy ngẫm, giàu cảm xúc nhưng nhẹ nhàng chứ không hề đột ngột. Những miêu tả đường phố Penang đậm đặc không khí Đông Nam Á là điểm cuốn hút đặc biệt Tan Twan Eng mang đến cho độc giả. Sự xen lẫn giữa lối sống thượng lưu của người Anh và những đặc trưng của người bản địa tầng lớp dưới, những người gốc Hoa tại Penang được miêu tả rất tinh tế.
Trên đây là vài chia sẻ ngắn gọn về cuốn tiểu thuyết của nhà văn người Malaysia, ngoài ra còn rất nhiều những điểm nhấn để thảo luận. Nếu bạn muốn tìm kiếm một tác phẩm văn học Đông Nam Á đủ “khó” để nhấm nháp thì Ngôi nhà muôn cánh cửa của Tan Twan Eng sẽ là một gợi ý đáng để tham khảo.
Vui lòng ghi rõ nguồn trang review sách khi sử dụng nội dung trong bài viết.
