Nữ nhân – Kristin Hannah
Sau thành công lớn của Sơn ca vẫn hót với câu chuyện về những nhân vật trong thế chiến thứ II, Kristin Hannah trở lại với một câu chuyện khác về những người phụ nữ thời chiến – Frankie trong cuộc chiến của Mỹ tại Việt Nam. Nữ nhân là tiểu thuyết được ra mắt năm 2024 với trung tâm câu chuyện xoay quanh cuộc đời một nữ y tá phục vụ tại các bệnh viện dã chiến của quân đội Mỹ trong thập niên 1960. Một bức tranh đầy cảm xúc về những con người tự nguyện cống hiến, bị tổn thương bởi cuộc chiến nhưng lại bị đất nước phủ nhận và lãng quên.
Nữ nhân là câu chuyện về Frances Grace McGrath – Frankie, một cô gái trẻ hai mươi tuổi lớn lên trong một gia đình truyền thống, giàu có tại Coronado và câu chuyện về những người đàn ông anh hùng của cha cô. Bước ngoặt đến với Frankie khi cô nghe được câu nói “Nữ nhân cũng có thể hoá anh hùng” để rồi nhen nhóm ngọn lửa làm thay đổi cuộc đời mình. Một thời gian sau khi anh trai cô lên đường tham chiến, Frankie tình nguyện đăng ký để trở thành y tá quân đội Mỹ tại Việt Nam với khao khát được góp mặt trên bức tường “anh hùng” trong phòng làm việc của cha. Gia nhập cuộc chiến sau khi anh trai tử trận, trong sự phản đối của cha mẹ và những cuộc đấu tranh phản đối chiến tranh đang ngày càng lan rộng – Frankie không thể lường được những gì chờ đón mình tại đất nước bên kia trái đất.
Sau một chuyến bay dài, Frankie đặt chân đến Việt Nam và ngay lập tức choáng váng với những gì mình nhìn thấy. Những mộng tưởng về một cuộc chiến anh hùng nhanh chóng bị vỡ nát. Những chuyến bay Giũ Bụi đầy lính bị thương – muôn hình vạn trạng – trở về trung tâm y tế sau những trận chiến tàn khốc. Những ca trực quá tải – nơi đội ngũ y tế phải lựa chọn sẽ phải cứu ai, những người bị thương có khả năng hồi phục – hoặc bỏ qua ai, những người không còn hình hài vốn có của họ. Những chiếc máy bay rải thứ hóa chất màu da cam luôn ẩn hiện. Những làng mạc phải hứng chịu những trận bom napan không gì cứu chữa. Không phải là người trực tiếp ra chiến trường nhưng Frankie vẫn hằng ngày chứng kiến tuổi trẻ của những thanh niên Mỹ bị chiến tranh nghiền nát. Những câu hỏi xuất hiện trong đầu cô về phụng sự tổ quốc hay trò lừa gạt của chính quyền Mỹ? Về lý tưởng anh hùng hay về sự tàn phá một đất nước xa xôi – nơi Mỹ mang đạn bom đến từng ngày? Về những gì đang thực sự xảy ra?
Hai năm ở Việt Nam làm việc ở các bệnh viện dã chiến là thời gian có ý nghĩa lớn với Frankie, khi cô được cống hiến sức lực của mình để cứu giúp những người lính. Được nâng đỡ bởi tình bạn, tình yêu khiến cho cô có thêm can đảm để vượt qua và chiến đấu với khó khăn mỗi ngày. Cô vượt qua những áp lực tâm lý dường như không giới hạn với những ca chấn thương kinh hoàng, chứng kiến những cái chết diễn ra mỗi ngày trong sự hỗn loạn và tàn khốc của chiến tranh. Cô trưởng thành từng ngày cả về tinh thần lẫn khả năng làm việc, trở thành chỗ dựa cho cả đồng nghiệp lẫn những người lính bị thương sau chiến trận. Để đến khi trở về sau hai năm chiến đấu, cơn ác mộng Frankie ngay tại quê nhà mới khiến cô chao đảo.
Trở về sau những gì chứng kiến tại Việt Nam, điều đầu tiên Frankie gặp phải ngay khi xuống sân bay là sự phỉ nhổ và cáo buộc là kẻ giết trẻ em. Cô ngỡ ngàng khi cha mẹ cô xấu hổ về việc cô có mặt tại Việt Nam và nói dối mọi người rằng Frankie dành hai năm qua tại Florence xinh đẹp. Bị ảnh hưởng nặng nề bởi sang chấn tâm lý sau chiến tranh, cô không được nói về nỗi đau của mình với người thân và bị phủ nhận việc đã có mặt tại Việt Nam. Nỗi đau của cô không được công nhận khi mọi tiếng nói xã hội đều khẳng định – không có nữ quân nhân tại Việt Nam. Cô bị cô lập, phải chịu đựng trong im lặng và bị lên án khi có phản ứng vượt khỏi tầm kiểm soát. Từ một cô gái đầy lý tưởng trước khi ra đi, Frankie sau khi cống hiến phải âm thầm chiến đầu với sang chấn tâm lý, sự nghiện ngập và sự đổ vỡ trong các mối quan hệ. Cuối cùng, liệu cô có tìm được cách vượt lên nỗi đau và tìm lại tiếng nói cho chính mình?
Với Nữ nhân, Kristin Hannah đã mang đến một góc nhìn khá hiếm của chủ đề chiến tranh – nơi phơi bày những tổn thương tâm lý hậu chiến của những nữ y tá và sự lãng quên tổ quốc dành cho họ. Nếu như những nam quân nhân phải chống chọi với hội chứng sang chấn tâm lý hậu chiến với ít nhiều sự quan tâm từ chính phủ và xã hội thì lịch sử lại bỏ quên sự có mặt của những người phụ nữ. Không chỉ vấn đề sang chấn tâm lý hậu chiến, những tổn hại sức khỏe họ phải gánh chịu khi phơi nhiễm chất độc da cam, bị cô lập và tước quyền đau buồn khi trở về là những nỗi đau dai dẳng không gì bù đắp được. Chiến tranh trong Nữ nhân không thể hiện qua những trận chiến ở tiền tuyến mà qua máu, tiếng hét, sự hoảng loạn và kiệt quệ tinh thần ở phía sau. Frankie và những nữ quân nhân trở về nhưng đã không thực sự thoát khỏi chiến tranh dù họ đã rời khỏi chiến trường hoang tàn đó. Họ vẫn tiếp tục bị hủy hoại!
Một điểm tương đồng của Nữ nhân so với những tác phẩm khác của Kristin Hannah là ở tình bạn keo sơn của những người phụ nữ. Sau những kiệt quệ tâm lý từ cuộc chiến và những tổn thương không ngừng từ những mỗi quan hệ sau đó, tình bạn của Barb và Ethel luôn là chiếc neo níu giữ Frankie vào cuộc sống bởi sự thấu hiểu và bao dung. Họ nương tựa vào nhau ở nơi chiến trường ác liệt và cũng là chỗ dựa cho nhau sau những tổn thương khi trở về. Chính điều đó đã giúp Frankie, từ một cô gái ngây thơ, tin vào lý tưởng dần học được cách đứng vững sau những tổn thương tưởng như bất tận. Đặc điểm quen thuộc khiến nhiều độc giả đánh giá tác phẩm của Kristin Hannah có phần nhàm chán nhưng lại phần nào thể hiện tính “nữ” với sự nhẹ nhàng, bao dung và thấu hiểu đáng quý.
Với Nữ nhân, Kristin Hannah vẫn mang đến một câu chuyện cảm xúc và cuốn hút nhưng đã phần nào tiết chế sự lãng mạn hóa trong cách kể chuyện. Tác phẩm miêu tả các bối cảnh cảnh bệnh viện dã chiến đầy kín thương binh, những âm thanh của bom đạn vọng lại, những cái chết do bom đạn, bom napan hay cả sự im lặng sau mỗi trận chiến đều hướng đến tính chân thực. Độc giả có thể cảm nhận được sự mất mát và tính phi nghĩa cuộc chiến mang lại qua từng trang sách.
Tuy vẫn có những hạn chế như cảm xúc bị đẩy quá đà khi Frankie liên tục gặp bi kịch, sự thiên lệch dành cho nữ giới khi các nhân vật nam trong Nữ nhân thiếu sự ổn trọng nhưng đây vẫn là tác phẩm rất ấn tượng của Kristin Hannah. Một Frankie đại diện cho một tập thể dù đầy những ký ức chiến trường nhưng bị gia đình phủ nhận, xã hội rũ bỏ và cách họ đứng lên với sự nâng đỡ của đồng đội và bằng đôi chân của chính mình mạnh mẽ. Một góc nhìn đáng tiếp cận giúp độc giả có thể nhìn rõ hơn bức tranh về cuộc chiến của Mỹ tại Việt Nam.
Kristin Hannah (1960) là một tác giả nổi tiếng người Mỹ với những tác phẩm giàu cảm xúc về cuộc sống, tình yêu. Tiểu thuyết Sơn Ca vẫn hót là tác phẩm nổi tiếng nhất của bà nhận được sự yêu thích của độc giả trên toàn thế giới và nhận được giải thưởng giải Quill Award. Kristin Hannah còn có các tác phẩm khác được xuất bản tại Việt Nam như: Đường Đom Đóm Bay, Bốn ngọn gió, Nữ phi công, Sơn ca vẫn hót…
